Prezydent podpisał nowelizację Prawa upadłościowego i naprawczego, która ma usunąć bariery w dostępie do oddłużenia w ramach upadłości konsumenckiej z zachowaniem praw wierzycieli.

Nowelizacja ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje, że wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić tylko dłużnik.

 

Kiedy wniosek zostanie oddalony?

Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

  • w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
  • ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono,
  • dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
  • czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzyciel.

Wyjątkiem jest, jeśli przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Ponadto sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości m.in. jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba, że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

 

Procedura upadłościowa

Postanowienie o ogłoszeniu upadłości będzie ogłaszane w budynku sądowym oraz w drodze bezpłatnych obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Postanowienie w przedmiocie ogłoszenia upadłości będzie doręczane syndykowi oraz upadłemu, zaś powiadomienie będzie przesyłane do właściwej izby skarbowej, do ZUS lub KRUS.

Jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania albo w masie upadłości brak jest płynnych funduszy na ich pokrycie, koszty te pokryje tymczasowo Skarb Państwa.

Jeżeli upadły nie wskaże lub nie wyda syndykowi całego majątku, niezbędnych dokumentów lub w inny sposób nie wykona ciążących na nim obowiązków, sąd z urzędu albo na wniosek syndyka lub wierzyciela umorzy postępowanie, chyba że uchybienie przez upadłego ciążącym na nim obowiązkom nie jest istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Jeżeli w skład masy upadłości wchodzi mieszkanie lub dom, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych i osób pozostających na jego utrzymaniu, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży będzie wydzielana upadłemu kwota odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy.

Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności z konstytucją przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących tzw. milczącej interpretacji podatkowej. Zalecił również Sejmowi wprowadzenie zmian w prawie, które umożliwią informowanie podatników o ich sytuacji w związku z wydaniem takiej interpretacji podatkowej.

Wniosek o zbadanie zgodności z konstytucją przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących milczącej interpretacji złożył Rzecznik Praw Obywatelskich.

 

Co kwestionowała RPO?

Rzecznik Praw Obywatelskich kwestionowała zgodność z konstytucją art. 14o § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Artykuł przewiduje, że w przypadku niewydania interpretacji indywidualnej w terminie maksymalnie do trzech miesięcy od dnia otrzymania wniosku uznaje się, iż w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, zostaje wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska podatnika w pełnym zakresie. Jest to tzw. milcząca interpretacja.

W myśl przepisów Ordynacji podatkowej do trzymiesięcznego terminu na wydanie interpretacji nie są wliczane terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności oraz okresy opóźnień spowodowane z przyczyn niezależnych od organu (w tym z winy wnioskodawcy).

Rzecznik Praw Obywatelskich we wniosku do Trybunału Konstytucyjnego wskazała, że pojęcie „wydanie interpretacji” ma kilka znaczeń i budzi wątpliwość, czy oznacza to jej sporządzenie, czy też jej sporządzenie i doręczenie.

W ocenie RPO przez niewydanie interpretacji indywidualnej w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wniosku przez organ podatkowy należy rozumieć niesporządzenie jej w tym terminie na piśmie. Zatem podatnik działając w zaufaniu do „milczącej” interpretacji może nie mieć świadomości, że w jego sprawie dokument został sporządzony, lecz jeszcze nie doręczony. W efekcie zdaniem RPO kwestionowane przepisy uniemożliwiają podatnikom uzyskanie informacji w zakresie daty wejścia w życie „milczącej” interpretacji podatkowej. W wyniku tego podatnik pozbawiony jest ochrony związanej z wydaniem interpretacji przewidzianej w przepisach Ordynacji podatkowej.

W Sejmie trwają prace nad zmianami w prawie, które mają na celu między innymi wprowadzenie nowej formy składania oświadczeń woli, elektronicznej licytacji ruchomości, jak również elektronicznego zajęcia rachunku bankowego.

Procedowany obecnie w Sejmie rządowy projekt zmian w Kodeksie cywilnym, Kodeksie postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw wprowadza do Kodeksu cywilnego nową formę składania oświadczeń woli – tzw. dokumentową.

 

Firma dokumentowania składania oświadczeń woli

Niedochowanie formy dokumentowej będzie miało skutki takie same co do konsekwencji jak niezachowanie formy pisemnej. W przypadku jednostronnej czynności prawnej, jeżeli nie zostanie zachowana forma pisemna lub dokumentowa zastrzeżona dla tej czynności, wówczas druga strona nie będzie ponosiła negatywnych skutków związanych z niezachowaniem wymaganej formy. W takim przypadku będzie dopuszczalny dowód ze świadków lub z przesłuchania stron na okoliczność, że czynność została dokonana.

 

Dokumenty elektroniczne

Projekt zrównuje moc prawną dokumentów papierowych i elektronicznych. Zarówno dokument papierowy, jak i elektroniczny będzie korzystał z domniemania autentyczności i domniemania, że wystawiła go osoba, która go podpisała.

Doręczeniem elektronicznym będzie wejście na konto użytkownika.

 

Zmiany w elektronicznym postępowaniu upominawczym

Projekt wprowadza możliwość złożenia przez powoda wniosku o umorzenie postępowania w razie zaistnienia określonych okoliczności. Będzie także istniała możliwość uzupełnienia opłaty od pozwu oraz sprecyzowania zakresu, w jakim sprzeciw podlega uzupełnieniu w przypadku przekazania sprawy do postępowania zwykłego.

Zwiększenie praw klientów banków przed konsekwencjami złożenia pisemnego oświadczenia o poddaniu się egzekucji – przewiduje złożony w Sejmie projekt zmian w przepisach.

Obecnie Prawo bankowe nie reguluje obowiązków informacyjnych banku oraz przedsiębiorców wobec konsumentów, jak również ich zakresu w kwestii składania pisemnych oświadczeń o poddaniu się egzekucji gdy nie zostali we właściwy sposób poinformowani o skutkach jego złożenia. Także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: kpc) nie obligują sądu do sprawdzenia czy bank dopełnił obowiązków informacyjnych wobec dłużnika oraz w jaki sposób to uczynił. W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnego sąd sprawdza tylko, czy dłużnik poddał się egzekucji oraz czy roszczenie objęte tytułem wynika z czynności bankowej dokonanej bezpośrednio z bankiem lub z zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z tej czynności.

 

Co się zmieni?

Złożony w Sejmie projekt zmian w Prawie bankowym przewiduje, że przed podpisaniem umowy bank będzie musiał zamieścić w oświadczeniu o poddaniu się egzekucji pouczenia na temat skutków jego złożenia. Bank będzie musiał również poinformować dłużnika o tym, że wystąpi do sądu z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu.

 

Modyfikacja procedury przed sądem

Projekt przewiduje też zmiany w kpc w zakresie procedury nadania przez sąd klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu. Obecne przepisy nakładają na sąd jedynie obowiązek ustalenia, czy dłużnik poddał się egzekucji oraz czy roszczenie objęte tytułem wynika z czynności bankowej lub z zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z tej czynności. Projekt nowelizacji nakłada na sąd obowiązek dodatkowego sprawdzenia, czy bank dopełnił wobec dłużnika obowiązków informacyjnych, związanych z podpisaną umową oraz konsekwencji poddania się egzekucji bankowej na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego.

Obecne przepisy nie przewidują doręczenia dłużnikowi przez sąd postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu. Dłużnik ma prawo do wniesienia zażalenia dopiero, gdy o wszczęciu egzekucji zawiadomi go komornik. Projekt wprowadza dla dłużnika bankowego tytułu egzekucyjnego, któremu sąd nadał klauzulę wykonalności prawo do wniesienia zażalenia po doręczeniu przez sąd postanowienia w tej kwestii.

Umożliwienie dochodzenia wypłaty wynagrodzeń i innych świadczeń dla pracowników polskich firm, wobec których sąd zagraniczny, a następnie polski wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości – przewiduje wniesiony do Sejmu senacki projekt zmian w prawie.

Obecne przepisy ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy przewidują, że w razie niewypłacalności pracodawcy, niewypłacalność firmy krajowej, jak i zagranicznej, która ma w Polsce oddział lub przedstawicielstwo następuje, jeżeli sąd upadłościowy wyda postanowienie o:

  • ogłoszeniu upadłości pracodawcy obejmującej likwidację majątku dłużnika;
  • ogłoszeniu upadłości pracodawcy z możliwością zawarcia układu;
  • zmianie postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika;
  • oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości pracodawcy, jeżeli jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania;
  • oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

Obecne przepisy nie regulują sytuacji, gdy sąd zagraniczny wyda postanowienie o ogłoszeniu upadłości przez firmę, która ma oddział lub przedstawicielstwo w Polsce, a następnie sąd w Polsce ogłosi upadłość tej firmy. W konsekwencji wydanie postanowienia przez sąd polski nie jest przesłanką niewypłacalności. Wszczęcie wtórnego postępowania upadłościowego przez polski sąd następuje zazwyczaj po kilku miesiącach od daty ogłoszenia upadłości przez sąd zagraniczny i powstania niewypłacalności. W rezultacie roszczenia pracownicze dotyczące okresów po ogłoszeniu upadłości przez sąd zagraniczny nie mogą być zaspokojone i nie podlegają ochronie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ponieważ nie mieszczą się w terminach określonych w ustawie.

Taka sytuacja miała miejsce np. w przypadku pracowników polskiej spółki Christianapol, wobec której sąd we Francji ogłosił upadłość, ponieważ stwierdził, że we Francji znajduje się główny ośrodek działalności tej firmy (faktyczny zarząd). Następnie sąd w Poznaniu ogłosił upadłość tej spółki, a jej pracownicy zostali pozbawieni możliwości dochodzenia wynagrodzeń i innych świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, bo w obecnym stanie prawnym datą ogłoszenia upadłości jest data wydania orzeczenia przez sąd zagraniczny.