Wzór użytkowy a przemysłowy, czyli którą formę ochrony wybrać

Jan Szuta | Biuro Usług Patentowych |
15-03-2009

Na pewno wielu z Was spotkało się z określeniem „wzór użytkowy” a także „wzór przemysłowy”. Ale jaka jest między nimi różnica? Kiedy możemy zgłosić do ochrony wzór użytkowy, a kiedy wzór przemysłowy? Jakie są korzyści i jakie koszty związane z ich ochroną? Odpowiedź na te pytania znajdziesz w artykule.

Definicje zawarte w ustawie Prawo własności przemysłowej nie są najszczęśliwsze. Najprostsze wytłumaczenie różnic przyniesie przytoczenie angielskich nazw tych kategorii ochrony, a więc wzór użytkowy to „utility model”, zaś wzór przemysłowy to „design”.

Wzór użytkowy to rozwiązanie użyteczne, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Musi to więc być coś materialnego, trwałego, wzorem użytkowym nie mogą być np. sposoby produkcji, składy mieszanin, związki chemiczne.

Wzór przemysłowy to (zewnętrzna) postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Krótko mówiąc – design, czyli po polsku wzornictwo, wrażenia estetyczne, artystyczne, pewnego rodzaju połączenie techniki ze sztuką.

Wspólne wymogi

Na początku podstawowy wymóg w obu kategoriach to nowość – zarówno wzór użytkowy, jak i przemysłowy, muszą być nowe przed datą zgłoszenia w Urzędzie Patentowym. Należy przy tym pamiętać, że jest to tzw. nowość światowa, często bowiem, zwłaszcza w przypadku wzorów użytkowych, wiele osób uważa, że coś co jest znane za granicą w Polsce może zostać zgłoszone jako wzór użytkowy. W przypadku wzorów przemysłowych możemy skorzystać z pewnej „ulgi w nowości”, ale o tym w dalszej części.

Drugi podstawowy wymóg to konieczność dołączenia do zgłoszenia materiału ilustracyjnego. W przypadku wzoru użytkowego jest to rysunek techniczny, obrazujący istotę rozwiązania, w przypadku wzoru przemysłowego może to być rysunek, fotografia (czarno-biała lub kolorowa) czy próbka materiału objaśniająca strukturę powierzchni.

W obu przypadkach konieczne jest wykonanie opisu zgłoszeniowego, przy czym oczywiście same opisy sporządza się w odmienny sposób. Warto powierzyć te kwestie rzecznikowi patentowemu, choć – jak zawsze podkreślam – prawo nie wymaga korzystania z rzecznika, zgłoszenia można dokonać samemu.

Trzy podstawowe różnice

Wzór użytkowy zgłaszamy wtedy, gdy opracowaliśmy jakąś jedną (zasadniczo jedną, bo można ująć w jednym opisie pewne mutacje, odmiany), nową konstrukcję. Przykładowo, może to być krzesło wzmocnione przy pomocy skośnych zastrzałów, połączonych z nogami wkrętami, a z siedziskiem przez połączenie czopowe. Aby tę jedną konstrukcję zabezpieczyć przed podrabianiem, zgłaszamy wzór użytkowy.

To samo krzesło możemy zgłosić jako wzór przemysłowy, tylko w tym przypadku cechą charakterystyczną będzie to, że nogi są czarne, a zastrzały białe. W jednym opisie wzoru przemysłowego można zawrzeć do 10 odmian krzesła (w ramach tej samej opłaty urzędowej), np. w drugiej odmianie zastrzały będą w podłużne paski, a nogi białe w czarne plamy, itd. Z reguły wzór przemysłowy związany jest z aktualnie panującą na rynku modą. Jeśli za kilka lat będzie modne inne zestawienie kolorów, np. nie paski, ale barwy jednolite czy farby fluorescencyjne, wtedy będziemy zgłaszać takie wzory. Wzór przemysłowy jest idealny dla zabezpieczania praw wyłącznych wzorów związanych z odzieżą, ale praktycznie nie ma dziedziny, dla której tej kategorii ochrony nie można by zastosować.

 

© 2009 wiedzadlafirm - porady dla firm
Polityka prywatności|RegulaminyQuestion_markpbonline

Podoba Ci się nasza strona? Dodaj do ulubionych