Jak podejmować decyzje o nowych przedsięwzięciach? – tajemnicze wskaźniki NPV i IRR (część 3)

Część przedsiębiorców przygotowujących biznes plan spotyka się z informacją, że dla nowego przedsięwzięcia należy obliczyć wskaźniki NPV oraz IRR. Co oznaczają te pojęcia? Skąd te skróty i co naprawdę oznaczają ich wielkości? Wskaźników służących do oceny nowych inwestycji można spotkać więcej jednak te dwa są podstawowe i najczęściej spotykane.

W kolejnym artykule z cyklu przedstawiam charakterystykę obu podstawowych wskaźników i sposób ich interpretacji. Podawanie dokładnych wzorów na każdy z nich nie wydaje się zasadne z dwóch głównych powodów: (1) wzory te są dosyć skomplikowane; (2) najczęściej stosowany arkusz kalkulacyjny Excel ma wbudowane funkcje do ich obliczania.

Ile naprawdę zarobię na mojej inwestycji?

Większość nowych przedsięwzięć wiąże się z koniecznością poniesienia jakichś początkowych nakładów. Każdy rozsądny inwestor zakłada (no chyba, że działa charytatywnie, ale takie sytuacje tutaj pomijamy), że osiągnięte w przyszłości zyski pokryją początkowe nakłady i jeszcze przyniosą dodatkową premię.

Podstawowe założenie zatem jest takie: wkładamy konkretną pulę pieniędzy (kwotę X) w nowe przedsięwzięcie, po jakimś czasie ta inwestycja zwraca się w całości, a w określonym czasie Y przynosi nam zysk w wysokości Z. Do tego momentu rachunek jest prosty. Jednak w rzeczywistości czas Y to zwykle horyzont kilku lat. I nawet intuicyjnie wiemy, że możliwość posiadania kwoty X za kilka lat to nie to samo, co dysponowanie taką kwotą dzisiaj. Jest to wynik dewaluacji pieniądza w czasie.

Wskaźnik NPV – po angielsku Net Present Value – to inaczej wartość obecna przyszłych przepływów pieniężnych. Ten skomplikowany termin oznacza, że jeśli potrafimy obliczyć NPV to wiemy, ile tak naprawdę wartę są (według ich dzisiejszej wartości) przyszłe wpływy z naszego przedsięwzięcia, po odjęciu dzisiejszych nakładów. Czyli jakiego „zysku” z inwestycji możemy się spodziewać w przeliczeniu na dzisiejszą wartość pieniądza.

Pojęcie „zysk” jest tutaj używane dosyć ogólnie, bo w rzeczywistości chodzi raczej o wielkość wpływów. Obliczenia wskaźnika NPV opierają się na prognozie przepływów pieniężnych z nowego przedsięwzięcia. Kluczową wielkością, która ma wpływ na wielkość tego wskaźnika, poza rzeczywistymi wynikami nowej działalności, ma wartość użytej do obliczeń stopy dyskontowej. Stopa dyskontowa to wyrażona w % wielkość dewaluacji pieniądza w czasie. W praktyce stopa dyskontowa jest zwykle zbliżona do oprocentowania obligacji lub lokat bankowych (nie należy mylić z wielkością inflacji).

Ile powinna wynosić NPV?

Jego niższa wartość oznaczałaby, że w wartościach realnych poniesione nakłady nie zwrócą się inwestorowi, nawet jeśli nominalnie odzyska on swoje pieniądze. Naturalnie im wyższa wartość NPV, tym lepiej. Jednak zawsze wielkość tej kwoty powinna być odnoszona również do wartości pierwotnej inwestycji.